Devretme Merdiveni
Devretme Merdiveni, Dr. Hakan Tetik’in yapay zekâ ile çalışmayı düşünme işinin ne kadarının denetimsiz devredildiğine göre dört basamakta tanımlayan modelidir: Kör Devir, Onaylayıcı, Sorgulayıcı ve Ortak Düşünür; hedef AI kullanımını azaltmak değil, kritik kararları üst iki basamakta vermektir.
Aynı AI aracını kullanan iki ekip, araca değil kullanım biçimine bağlı olarak çok farklı karar kalitesine ulaşabilir.
Basamak, kişinin ve ekibin bilişsel borcunu gösterir: düşünme işini denetimsiz devrettikçe biriken kapasite kaybı.
Dört basamak
Bileşenler
Ortak Düşünür4. basamak
Ben çerçevelerim, AI genişletir, ben karar veririm. AI düşüncenin yerine değil, hizmetine geçer.
Sorgulayıcı3. basamak
İtiraz ederim, doğrularım. Çıktı sınanır; ama bu her önemli işte olmayabilir.
Onaylayıcı2. basamak
Göz gezdiririm, onaylarım. Hız kazanılır ama yanlışı fark etme refleksi zayıflar.
Kör Devir1. basamak
AI karar verir, ben kopyalarım. Düşünme işinin büyük kısmı denetimsiz biçimde AI’a geçmiştir.
Uygulama
Nasıl kullanılır?
Kendinizi ve ekibinizi konumlayın
Son önemli AI destekli kararınızı hangi basamakta verdiniz? Ekibiniz çoğunlukla hangi basamakta çalışıyor?
Bir basamak yukarı çıkın
Onaylayıcıdan Sorgulayıcıya geçmek için her önemli cevaba “Bunu kanıtlayan ne?” diye sormak yeter; Ortak Düşünürlük için soruyu AI’dan önce kendiniz çerçeveleyin.
Sık sorulanlar
Devretme Merdiveni hakkında
Devretme Merdiveni nedir?
Yapay zekâ ile çalışmanın dört seviyesini tanımlayan bir modeldir: Kör Devir, Onaylayıcı, Sorgulayıcı ve Ortak Düşünür. Dr. Hakan Tetik tarafından geliştirilmiştir.
Hangi basamakta olduğumu nasıl anlarım?
Ücretsiz Bilişsel Borç Testi 0–100 arasında bir borç skoru verir ve sizi basamaklardan birine yerleştirir: 0–25 Ortak Düşünür, 26–50 Sorgulayıcı, 51–75 Onaylayıcı, 76–100 Kör Devir.
Yazılarda
İlgili yazılar
Başarının Görünmeyen Tuzağı: Üst Yönetim Ekipleri Neden Zirvede Takılı Kalır?
Liderlik ve KültürBir şirketin bugün başarılı olması, onu yöneten ekibin yarının dünyasına hazır olduğunu gösterir mi?
AI Çağında Liderlik: kahraman-yöneticiden güçlenmiş lidere
Liderlik ve KültürÇoğu organizasyona girin, liderliğin bir avuç aşırı yüklü kişinin üzerinden yürüdüğünü görürsünüz.
Çalışanınız AI’dan ne kazanacağını bilmek istiyor
Liderlik ve KültürVerimlilik kazanımını çalışan açısından görünür bir değere dönüştürmek, liderliğin somut kararlarını gerektiriyor.
Tetik, H. (2026). Devretme Merdiveni. hakantetik.com. https://www.hakantetik.com/modeller/devretme-merdiveni
Devretme Merdiveni kurumunuzda nasıl çalışır?
Model bir keynote, bir atölye ya da bir dönüşüm programı olarak kuruma özel uyarlanabilir.